# PRINSJESDAG.md

## Gebruik op eigen risico

Dit is een **gestructureerd naslagbestand** van openbare Prinsjesdag-stukken (Miljoenennota / Belastingplan 2027), gemaakt op **15 september 2026**: kerncijfers, hoofd- en submaatregelen, box 1 / 2 / 3, en bronnen. Bedoeld om te citeren en in prompts te plakken.

- Het is **geen** volledige wetstekst en **geen** vervanging van de officiële PDF's en Kamerstukken.
- Officiële teksten van de Rijksoverheid / Rijksfinancien zijn altijd leidend.
- Er kunnen maatregelen, bedragen of details ontbreken of anders geformuleerd zijn (o.a. PDF-bijlagen).
- Minderheidskabinet: Tweede en Eerste Kamer kunnen alles nog wijzigen.
- Geen fiscaal, juridisch of financieel advies. Geen garantie op volledigheid of juistheid.
- Voor beslissingen: check de bron-URL's onderaan en/of je adviseur.

Wie dit in een AI-prompt plakt, doet dat op eigen risico.

Service Management Partner en ServiceChanger B.V. aanvaarden geen aansprakelijkheid voor fouten, weglatingen of gevolgen van het gebruik van deze informatie.

**last-updated:** 2026-09-15


## Wat is dit

Prinsjesdag is het moment waarop het kabinet de begroting voor het volgende jaar openbaar maakt. Dit jaar: Miljoenennota 2027 en Belastingplan 2027, aangeboden op 15 september 2026.

**Openbaar nu** betekent: de stukken liggen bij de Kamer. Cijfers en voorstellen zijn het **startpakket**.

**Nog niet wet** betekent: de Tweede en Eerste Kamer moeten akkoord geven. Stemming over het Belastingplan typisch in november/december. Amendementen kunnen bedragen wijzigen.

Minister Heinen bij de aanbieding: deze begroting is **niet in beton gegoten**. Minderheidskabinet. Samenwerking met Kamer, polder, medeoverheden en bedrijfsleven is onderdeel van het verhaal.

Drie pijlers in de officiële toelichting: investeren, hervormen, internationaal samenwerken. Gezonde overheidsfinanciën als randvoorwaarde.

## Kerncijfers begroting 2027

Bron: Rijksfinancien / Rijksoverheid Miljoenennota 2027 (15-09-2026).

| Kern | 2027 (officieel) |
| --- | --- |
| Inkomsten Rijk | € 481,2 miljard |
| Uitgaven Rijk (EMU-relevant) | € 516,8 miljard |
| EMU-saldo | −2,9% bbp (€ −36,7 mld) |
| EMU-schuld | 46,9% bbp |
| BBP (raming) | € 1.278 miljard |
| Economische groei | 1,4% (2026), 1,2% (2027) |
| Inflatie (CPB) | 3,3% (2026), 2,7% (2027) |
| Lonen | +4,2% (2026), +3,8% (2027); reëel ca. +0,9% / +1,1% |
| Werkloosheid | 3,9% (2026), 4,0% (2027) |
| Arbeidsparticipatie | 73,2% (2025, historisch hoog) |

Pad daarna (volgens MN-tabel / thema economische groei):

- EMU-saldo: −2,5% (2028), −2,5% (2029), −2,2% (2030), −2,3% (2031)
- Schuld: 47,4 tot 47,5% (2028), 48,3% (2029), 48,9% (2030), 49,6% (2031)
- Tekort en schuld blijven in de kabinetsperiode onder de Europese 3%- en 60%-grenzen

Inkomsten 2027 naar bron (mld €, Rijksoverheid-tabel): loon- en IB 116,4 · btw 93,5 · Zvw-premies 65,6 · VPB 51,3 · volksverzekeringen 49,7 · werknemersverzekeringen 48,3 · accijnzen 11,3 · overdracht/assurantie 10,1 · milieu 7,8 · dividend 6,9 · invoer 6,6 · MRB 5,7 · schenk/erf 4,5 · rest kleiner.

## Koopkracht en lasten

### Hoofdmaatregel: koopkrachtbeeld 2027 dempen

- Doorsnee huishouden: **−0,1%** koopkracht in 2027 (CPB / officiële koopkrachtpagina).
- Kabinetsmaatregelen verbeteren de raming met ca. **+0,2 procentpunt** t.o.v. eerdere CPB-raming (hoofdnieuws Financiën).
- Verslechtering t.o.v. CEP komt grotendeels door hogere inflatie (Midden-Oosten / energie- en brandstofprijzen), volgens MN §1.1.
- Armoede: van 3,0% (2025) naar 2,6% (2026 en 2027) volgens MN. Officiële koopkrachtpagina: armoede blijft naar verwachting gelijk; kinderarmoede −0,1%. De twee bronnen gebruiken een andere afbakening en peilmoment; beide staan zo in de stukken.

### Submaatregelen (technische IB-invulling + lasten, MN inkomstenkader)

- Arbeidskorting: verhogen met **€ 173** op alle knikpunten (technische invulling; budget ca. −€ 1.362 mln).
- Tarief 1e en 2e schijf: verlagen met **0,06 procentpunt** (technische invulling; ca. −€ 301 mln).
- Ouderenkorting: verlagen met **€ 100** (technische invulling; ca. +€ 197 mln).
- Aanvangspunt toptarief 2027: **bevriezen** op niveau 2026 (technische invulling; ca. +€ 749 mln).
- Whk-premie: hoger vastgesteld door UWV (+€ 357 mln; +0,15 pp tarief), niet gecompenseerd binnen Aof.
- Leidingwaterbelasting: **+€ 0,10** per 1000 liter / m³ vanaf 2027 (ca. € 9 tot € 11 per gemiddeld huishouden; raming +€ 111 mln).
- Accijnskorting benzine/diesel: verlengd; officieel genoemd als ca. **€ 1,4 miljard** lastenverlichting aan de pomp (hoofdnieuws). Detail in Belastingplan-sectie.
- Onbelaste reiskostenvergoeding: naar **€ 0,25/km** met terugwerkende kracht vanaf 1-1-2026.
- Noodfonds Energie: **€ 193 miljoen** deze winter voor laag inkomen + hoge energierekening. Caribisch NL: energietoelage uitgebreid.
- Caribisch NL bestaanszekerheid: **€ 30 miljoen** in 2027 o.a. voor lagere kosten elektra, drinkwater, telecom.
- Kinderopvangtoeslag: stijgt in 2027 t.o.v. 2026, maar **minder snel** dan coalitieakkoord (tranche 2027 verlaagd met € 350 mln naar € 365 mln). Voorbeeld Rijksoverheid: gezin 2 kinderen, 2× modaal, 2 dagen opvang ≈ **€ 700** meer toeslag dan in 2026.
- Precieze koopkrachtinvulling: kabinet gaat hierover in gesprek met de Tweede Kamer (koopkrachtpagina).

### Zvw / eigen risico (context lasten)

- Verplicht eigen risico 2027: **€ 385 → € 400** (indexatie met inflatie).
- Extra verhoging eigen risico met **€ 60**: uitgesteld naar **2028** (zie Zorg).
- Zorgpremie gemiddeld ca. **€ 169/mnd** (+€ 12,50). Zorgtoeslag alleenstaanden max. ca. **€ 140/mnd**.

## Sociale zekerheid

### Hoofdmaatregel: handreiking polder / minderheidskabinet

Het kabinet schrapt of stelt uit een aantal CA-maatregelen. Ruimte voor gesprek over hervormingen en een breder sociaal akkoord (o.a. WIA). Bron: hoofdnieuws Financiën + MN kadertoets.

### Submaatregelen (MN tabel 3 / toelichting)

- **AOW-koppeling:** één-op-één koppelen van AOW-leeftijd aan levensverwachting is **definitief geschrapt**.
- **Maximumdagloon:** voorgenomen verlaging met **20%** is **geschrapt**. Niveau blijft gelijk voor WIA/WAO/WW/ZW/WAZO/WIEG/WBO.
- **WW-duur:** inkorten van 24 naar 12 maanden **uitgesteld met één jaar** (nieuwe beoogde start 1-1-2029). Overige WW-maatregelen CA (referte-eis, hogere uitkering eerste 2 maanden, vertraagde opbouw) blijven staan en gaan volgens MN in vanaf **2030**.
- **CRTV:** afschaffen compensatieregeling transitievergoeding uitgesteld van 1-1-2027 naar **1-1-2028**.
- **AO-tegemoetkoming:** afschaffen uitgesteld met één jaar naar **1-1-2029** (incidenteel ca. € 311 mln hogere lasten).
- **Kindgebonden budget:** minder steile afbouw in 2027 (afbouwpercentage eerst naar 9,95%, structureel vanaf 2028 naar 12,8%). Incidenteel besparingsverlies cumulatief ca. € 163 mln.
- **Versterking gezinnen tranche 2027:** gehalveerd; resterende intensivering ca. € 150 mln via nota van wijziging bij Wkb-voorstel.
- **Kinderopvang (KOT):** gedeeltelijk uitstel tranche 2027 (zie koopkracht).
- Focus beleidstekst: meedoen en bijdragen; Werkcentra per regio; streven naar activerender WIA/WW.

## Wonen

### Hoofdmaatregel: € 7 miljard wonenpakket t/m 2035

BZK / wonen-themapagina: versnellen bouw betaalbare woningen, ouderenwoningen, sociale- en middenhuur. Corporaties krijgen volgens BZK ca. **€ 28 miljard** extra investeringscapaciteit door het pakket.

### Submaatregelen

- Woningcorporaties: jaarlijks ca. **€ 425 miljoen** via beleidsmaatregelen (o.a. ATAD-vrijstelling / renteaftrekbeperking schrappen in Belastingplan-context; hoofdnieuws + MN).
- Overdrachtsbelasting niet-eigen woning: **8% → 7%** per 1-1-2027 (voorstel).
- Overdrachtsbelasting woningcorporaties: schrappen voor onderlinge transacties sociale huur (BZK-nieuws / Belastingplan-hoofdlijn).
- Realisatiestimulans: **€ 2,3 mld** van de € 7 mld; gemeenten ca. **€ 7.000** per betaalbare woning.
- Grootschalige woningbouwlocaties: ca. **€ 940 mln**.
- Woningbouwimpuls: ca. **€ 650 mln**.
- Objectsubsidie middenhuur private investeerders: **€ 500 mln**.
- Ouderenwoningen: **€ 635 mln** extra bovenop eerder **€ 420 mln** (geclusterd / zorggeschikt).
- Thema wonen-pagina noemt ook **€ 2,95 mld** subsidie voor gemeenten binnen het € 7 mld-pakket (formulering naast Realisatiestimulans; check BZK-stukken bij hergebruik).

## Zorg

### Hoofdmaatregel: toegankelijke zorg + uitstel pijnlijke knop 2027

Totale zorguitgaven 2027 ca. **€ 118 mld** (+ruim 3% t.o.v. 2026, vooral lonen/prijzen). Rijksbegrotingspost zorg in uitgaventabel: **€ 125,6 mld** (andere afbakening).

### Submaatregelen

- Uitstel verhoging verplicht eigen risico met **€ 60** naar **2028** (MN: +€ 1,0 mld zorguitgaven in 2027).
- Envelop zorgkosten chronisch zieken: ook uitgesteld naar **2028**.
- Eigen risico 2027 alleen indexatie: **€ 385 → € 400**.
- Premie: gemiddeld **€ 169/mnd** (+€ 12,50). Verzekeraars maken premie uiterlijk 12 november bekend.
- Zorgtoeslag alleenstaanden: max. ca. **€ 140/mnd**.
- Eigen bijdrage geneesmiddelen: max. **€ 250** blijft.
- Gordelroos: start vaccinatie **60-jarigen** in 2027 (**€ 47 mln**). Inhaalcampagne **61 tot 69** in 2028 tot 2031: MN noemt cumulatief **€ 400 mln**; VWS-nieuws noemt **€ 100 mln/jaar** extra 2028 tot 2031. 70+ blijft op eigen kosten.
- Kansrijke Start: **€ 25 mln** in 2027 oplopend tot **€ 62 mln** structureel.
- Wijkgerichte aanpak kwetsbare groepen: **€ 40 mln** gereserveerd.
- Schoolfruit e.d.: ca. **€ 23 mln** in 2027.
- Sport/bewegen: ca. **€ 26 mln** in 2027, oplopend tot **€ 44 mln** structureel vanaf 2032.
- Medische preventie / wijkvaccinaties: ca. **€ 26 tot 31 mln**.
- Pandemische paraatheid / basisnoodzorg: structureel **€ 177 mln**.
- Palliatieve zorg: structureel **€ 18 mln** (MN; VWS-nieuws: € 12 mln in 2027 + € 18 mln structureel).
- Aanpak zorgfraude: taakstelling **€ 50 mln** structureel (uitwerking volgt).
- Opslag wanbetalers (BAZ): schrappen (ca. −€ 12 mln inkomsten).
- Vrouwenopvang/Filomena: **€ 10 mln** in 2027 tot 2029. Centrum Seksueel Geweld: **€ 2 mln/jaar** 2027 tot 2029. Pilot crisisteam kindveiligheid: **€ 5 mln** 2027 tot 2029.
- Erkenningsmaatregelen Gesloten Jeugdzorg: **€ 12 mln** totaal 2026 tot 2030.
- Tabak/vapen: voornemen leeftijdsgrens naar **21** (zorgthema).

## Belastingplan 2027 per box en domein

Het pakket bestaat uit meerdere wetsvoorstellen, o.a. Belastingplan 2027, Overige fiscale maatregelen 2027, Wet fiscale stimulering start-ups en scale-ups en Wet veiligehavenregels Wet minimumbelasting 2024 (Pillar Two). Zie de belastingplanstukken-pagina in de bronnen. Hieronder de maatregelen per box en domein.

Alle maatregelen hieronder zijn **voorstellen**. Kamer moet nog akkoord geven. Bronnen: MN inkomstenkader (tabel 4), Belastingplan-themapagina’s, hoofdnieuws Financiën.

### Box 1 (inkomen uit werk en woning)

#### Hoofdmaatregel: technische koopkrachtinvulling + vereenvoudiging/ondoelmatigheid

#### Submaatregelen

- Arbeidskorting +€ 173 (alle knikpunten).
- Tarief 1e/2e schijf −0,06 pp.
- Ouderenkorting −€ 100.
- Toptarief-aanvangspunt 2027 bevriezen op 2026.
- Onbelaste reiskostenvergoeding naar **€ 0,25/km** (terugwerkend vanaf 1-1-2026).
- **Afschaffen startersaftrek** (MN regel 57; budget ca. +€ 112 mln in 2027).
- **Afschaffen startersaftrek bij arbeidsongeschiktheid** (negatief geëvalueerd).
- **Afschaffen willekeurige afschrijving starters**.
- **Afschaffen gerichte vrijstelling korting branche-eigen producten (WKR)** per 1-1-2027. Max. € 500 personeelskorting vervalt als aparte vrijstelling; kan nog via vrije ruimte WKR.
- Aftoppingsgrens pensioenopbouw: **6 jaar bevriezen** (2027 tot 2032) op **€ 137.800** (ca. 280.000 mensen in 2027 → ca. 790.000 in 2032).
- Afschaffen aftrek specifieke zorgkosten per **1-1-2028** (+ TSZ-regeling vervalt); compensatietraject chronisch zieken wordt in 2027 uitgewerkt.
- Stapsgewijs afschaffen stakingsaftrek / meewerkaftrek (MN herijkingen).
- Zelfstandigenaftrek: "afschaffen en versoberen zelfstandigenaftrek" staat als onderwerp bij de belastingplanstukken (advies Raad van State bij het Belastingplan 2027); bedragen en pad in de stukken zelf.
- Compensatie zorgpremie-ontwikkeling via tarief 1e/2e schijf IB en Aof-premie (MN doorwerkingsregels).

Eigen woning (box 1): geen aparte nieuwe kernmaatregel in het Prinsjesdag-hoofdnieuws; eigenwoningforfait / hypotheekrenteaftrek blijven het box 1-kader (box 3-pagina bevestigt: hoofdverblijf blijft box 1).

### Box 2 (aanmerkelijk belang)

**Geen nieuwe kernmaatregel in dit pakket** volgens het MN-inkomstenkader (tabel 4) en de Belastingplan-themapagina’s die op Prinsjesdag 2026 zijn uitgelicht. Geen aparte box 2-tarief- of grondslagwijziging in die officiële highlights.

Controleer bij hergebruik altijd het wetsvoorstel Belastingplan 2027 en de fiscale sleuteltabel op open.overheid.nl / rijksoverheid.nl voor eventuele technische of kleine regels die niet in de publiekssamenvatting staan.

### Box 3 (sparen en beleggen)

#### Hoofdmaatregel: richting werkelijk rendement / vermogenswinst, nog geen definitieve 2027-tabel

Exacte officiële Prinsjesdag-formulering (hoofdnieuws Financiën, 15-09-2026):

> Het kabinet is van mening dat zorgvuldig gekeken moet worden naar de definitieve vormgeving van het belasten van werkelijk rendement in box 3. In het coalitieakkoord is afgesproken om het nieuwe box 3-stelsel op werkelijk rendement door te ontwikkelen naar een vermogenswinstsystematiek. Het kabinet zal daarom de komende periode concrete en breed gedragen voorstellen doen om daar naartoe te werken in lijn met de afspraken in het coalitieakkoord. Deze zullen bij het eerstvolgende budgettaire besluitvormingsmoment worden verwerkt.

#### Subcontext (officiële box 3-pagina’s)

- Beoogde invoering heffing op werkelijk rendement: **1 januari 2028** (Wet werkelijk rendement box 3; TK aangenomen, EK nog).
- Huidige wetsvoorstel blijft basis vanaf 2028. Kabinet kijkt naar aanpassingen binnen de vermogensaanwasbelasting; **als** aanpassingen mogelijk zijn, kunnen die in Belastingplan 2027 landen.
- Daarnaast onderzoek naar bredere vermogenswinstbelasting.
- Begrijpelijke-taal-nieuws: “Het kabinet wil de belastingen in box 3 veranderen” (spaargeld / tweede huis), zonder nieuwe forfait-tabel in die samenvatting.
- Geen complete nieuwe box 3-tarieftabel als “afgerond Belastingplan 2027-feit” in de publieke hoofdnieuwsrelease.

### Overig fiscaal (niet-box)

#### Hoofdmaatregel: wonen / corporaties

- Overdrachtsbelasting niet-eigen woning: **8% → 7%** per 1-1-2027.
- Overdrachtsbelasting / fiscale ruimte woningcorporaties: schrappen OVB bij onderlinge sociale-huurtransacties; **ATAD**-renteaftrekbeperking voor corporaties verlichten (MN: investeringscapaciteit corporaties ca. −€ 425 mln saldorelevant vanaf 2028-lijn; dekking deels uit envelop woningbouw).
- Hoofdnieuws: naast schrappen renteaftrekbeperking ook OVB-corporaties schrappen.

#### Hoofdmaatregel: brandstof / mobiliteit

- Accijnskorting benzine en diesel: verlengen t/m **31-12-2027**. In 2028 lagere korting; vanaf **1-1-2029** geen korting meer. Tarieven met korting 2027 ca. € 0,85/l benzine en € 0,55/l diesel (zonder korting ca. € 1,03 / € 0,67). Officieel ca. **€ 1,4 mld** lastenverlichting aan de pomp.
- MN: verlengen dieselkorting 2027 ca. −€ 475 mln; langzamer afbouwen benzine/diesel in 2028 ca. −€ 750 mln.
- Vliegbelasting: 3 tarieven per 1-1-2027; lange vluchten (>5500 km) **€ 59,43** (Duits niveau), lager dan eerder voorzien. Kort € 31,04; midden € 49,87.
- Youngtimer: eerbiedigende werking + leeftijdsgrens (motie Grinwis/Oosterhuis); greentimerregeling per 2028 (MN regels 26 tot 27).
- MRB: tijdelijke verlagingen in **2026**-noodpakketregel (bestelauto’s ondernemers −50% t/m dec; vrachtauto’s nihil juli tot dec). Geen aparte nieuwe structurele MRB-kernmaatregel 2027 in de uitgelichte themapagina’s.
- Tijdelijke verlaging tarieven vrachtwagenheffing (2026-regel in MN-tabel).

#### Hoofdmaatregel: water / milieu / afval

- Belasting op leidingwater **+€ 0,10/m³**; plafond >50 mln liter vervalt vanaf 2027.
- Afvalpakket aanpassen (motie Stultiens): afvalstoffenbelasting en CO₂-pad afvalsector **langzamer** omhoog (voorkomen export / tijd voor verduurzaming).
- Afschaffen bosbouwvrijstelling per 2029 (+ terugsluis natuur).
- Afschaffen accijns-teruggaafregeling biobrandstoffen.
- Energiebelastingvermindering vanaf 2030 toespitsen op huishoudens.
- Glastuinbouw: terugdraaien afschaffen CO₂-heffing per 2027; tijdelijke EB-verlaging als compensatie bijmengverplichting groen gas; vrijval envelop 2027.

#### Hoofdmaatregel: ondernemerschap / VPB / innovatie

- Innovatiebox mkb: forfaitair plafond **€ 25.000 → € 100.000** (ca. −€ 20 mln).
- Fiscale investeringsreserve dier en klimaat (latere jaren).
- Fiscale regeling werknemersopties startups/scale-ups.
- EIA aftrekpercentage naar 45,5% (MN; budgettair 0 in getoonde jaren).
- Envelop nader uit te werken fiscale investeringsaftrekken / win-winlening / EU-beleggingsrekening (structureel).

#### Hoofdmaatregel: btw / accijns / EU

- Btw sierteelt (bloemen/planten/bollen): **9% → 21%** vanaf **1-1-2028** (raming ca. +€ 305 mln/jaar; prijsstijging max. ca. 11%).
- Btw luchtballonvaart: **9% → 21%** vanaf **1-1-2028**.
- Alcoholaccijns: jaarlijks indexeren met inflatie (voorbeelden in officiële tabel per consumptie).
- Verlaagd accijnstarief kleine brouwerijen: afschaffen per **1-1-2028**.
- Implementatie **ViDA** (VAT in the Digital Age): MN vanaf 2028-lijn (ca. −€ 59 / −€ 122 mln).
- Wijzigen belastingverdrag Zweden; aanpassen behandeling ingeprijsd valutaresultaat (MN herijkingen).
- Verlagen vermogensgrens zorgtoeslag (doorwerking MN).

## Klimaat, energie, infra, innovatie

### Hoofdmaatregel: investeren in verdienvermogen + net/infra-knelpunten

### Submaatregelen

- Nationale Investeringsinstelling (**NII**): **€ 3,3 miljard**.
- Nationaal Agentschap voor Disruptieve Innovatie (**NADI**): **€ 500 miljoen** (saldorelevant gemaakt).
- Nieuwe ronde Nationaal Groeifonds: **€ 375 miljoen**.
- **IPCEI AI**: **€ 120 miljoen**.
- Extra onderzoek/kennis: ca. **€ 428 miljoen** per jaar (o.a. opvolger supercomputer Snellius, Einstein Telescope).
- Zeekabelonderzoek aftakking NL: **€ 18 miljoen**.
- Infrastructuur: incidenteel ca. **€ 1,5 miljard** (instandhouding/herprioritering Mobiliteitsfonds) + structureel ca. **€ 300 miljoen** regionale mobiliteit/ontsluiting. Breder: themapagina noemt **€ 5,1 mld** extra bereikbaarheid; MN cumulatief meer dan € 10 mld extra t/m 2035 inclusief eerdere CA-middelen.
- CO₂-opslag (Aramis e.d.): subsidie ca. **€ 1,3 miljard**.
- Kernenergie: **€ 200 mln** beschikbaar, waarvan **€ 12 mln** in 2027.
- Verduurzamingssubsidies (themapagina): in totaal **€ 6 mld** voor bedrijven en huishoudens, waaronder SDE € 1,6 mld · IKC ETS € 574 mln · ISDE € 499 mln · VEKI € 132 mln (bedragen zoals op vervoer/energie/klimaat-pagina).
- Lening EBN gasvoorraad winter 2027 tot 2028: **€ 8 mld** (terug in 2028).
- Noordzee-infrastructuurbescherming: **€ 78 mln/jaar** (o.a. Nationaal Maritime Security Centre).
- SAF/duurzame luchtvaartbrandstoffen: **€ 45 mln**.
- Netcongestie: expliciet knelpunt in MN/hoofdnieuws; aanpak nodig voor private investeringen (geen apart nieuw miljardbedrag als enige “netcongestie-regel” in de korte themapagina’s).

## Internationaal en veiligheid

### Hoofdmaatregel: internationale samenwerking + defensiecontext

### Submaatregelen

- Ontwikkelingssamenwerking: intensivering **€ 1,1 miljard** cumulatief over 2027 tot 2029 (ca. **€ 370 mln/jaar**), o.a. Oekraïne, humanitaire hulp, water, veiligheid/stabiliteit (BHOS).
- Defensie: uitgavenpost (begrotingshoofdstuk) 2027 **€ 28,5 mld** in de uitgaventabel; het kabinet trekt in 2027 in totaal **€ 28,9 mld** uit voor Defensie (themapagina Veiligheid, bredere afbakening). Daarmee haalt Nederland de NAVO-norm in 2027 met **2,13% bbp**. MN: defensie-uitgaven richting **3,5% bbp** in lijn met NAVO-norm 2035. Militaire steun Oekraïne: **€ 3 mld** gereserveerd in 2027. Defensiematerieel begrotingsfonds cumulatief 2026 tot 2035 in MN-tabel 1: **€ 211,7 mld**.
- Maatschappelijke weerbaarheid medeoverheden: **€ 20 mln** in 2027 oplopend tot **€ 70 mln** in 2032 tot 2035.
- AIVD: +€ 25 mln in 2027, oplopend tot +€ 50 mln structureel vanaf 2030 (BZK).
- Detectie buitenlandse informatiemanipulatie: **€ 10 mln/jaar**.
- Gemeenschapsfonds: totaal **€ 200 mln**, waarvan **€ 30 mln** in 2027.
- Luchtbeveiliging Justitie: **€ 12 mln/jaar** 2028 tot 2035.
- Politie en veiligheid op straat, thuis en online: **€ 231 mln** in 2027, oplopend tot **€ 462 mln** vanaf 2030. Nieuw sirenenetwerk (vervanging WAS, sluit aan op NL-Alert): **€ 100 mln** vanaf 2028.
- Asiel/migratie: o.a. verscherpttoezichtlocaties (€ 6 mln structureel), vreemdelingenbewaring 2027 (€ 19,5 mln), DTenV (€ 6 mln), samenwerking met landen buiten de EU (€ 28,8 mln), meedoenbalies op azc's van 40 naar 90 in 2027 (€ 5 mln), migratiepartnerschappen later.

## Grootste uitgavenposten

Uitgaven 2027 € 516,8 mld (Rijksoverheid-tabel, mld €):

| Post | Bedrag |
| --- | --- |
| Sociale zekerheid | 132,4 |
| Zorg | 125,6 |
| Gemeenten en provincies | 59,7 |
| Onderwijs, cultuur en wetenschap | 58,4 |
| Defensie | 28,5 |
| Justitie en veiligheid | 26,5 |
| Buitenlandse zaken en ontwikkelingshulp | 19,9 |
| Infrastructuur en waterstaat | 15,4 |
| Binnenlandse zaken en koninkrijksrelaties | 13,0 |
| Rente | 12,9 |
| Economische zaken en klimaat | 9,2 |
| Overig | 6,7 |
| Financiën | 4,4 |
| Landbouw, visserij, voedselzekerheid en natuur | 4,2 |

Ongeveer de helft van de Rijksbegroting gaat naar zorg + sociale zekerheid.

## Open politiek

Minderheidskabinet. Begroting is aangeboden, niet “af”.

**Geschrapt als handreiking**

- AOW één-op-één koppelen aan levensverwachting.
- Verlaging maximumdagloon (−20%).

**Uitgesteld (ruimte voor sociaal akkoord / polder)**

- WW-duurverkorting (+1 jaar).
- CRTV-afschaffing (+1 jaar).
- AO-tegemoetkoming afschaffen (+1 jaar).
- Extra eigen risico +€ 60 → 2028.
- Envelop chronisch zieken → 2028.

**Nog te winnen in Kamer**

- Belastingplan-stemmingen nov/dec.
- Algemene Politieke Beschouwingen en begrotingsbehandelingen bepalen wat overleeft.
- Box 3-doorontwikkeling: nader voorstel bij volgend budgettair moment.
- Taakstelling slagvaardige overheid versneld; aanvullende Rijks-taakstelling vanaf 2031. BZK: bezuinigingen huidig + vorig kabinet oplopend tot ca. **€ 3,5 mld** vanaf 2035.

## Bronnen

Officiële URL’s (voorkeur rijksoverheid.nl / rijksfinancien.nl):

- https://www.rijksfinancien.nl/miljoenennota/2027
- https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2026/09/15/prinsjesdag-2026-welvaart-opnieuw-verdienen
- https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2026/09/15/prinsjesdag-2026-in-begrijpelijke-taal
- https://www.rijksoverheid.nl/documenten/2026/09/15/miljoenennota-2027
- https://www.rijksoverheid.nl/documenten/2026/09/15/samenvatting-miljoenennota-2027
- https://www.rijksoverheid.nl/themas/overheid-en-democratie/prinsjesdag/inkomsten-en-uitgaven-rijksbegroting-2027
- https://www.rijksoverheid.nl/themas/overheid-en-democratie/prinsjesdag/economische-groei-en-overheidsfinancien
- https://www.rijksoverheid.nl/themas/overheid-en-democratie/prinsjesdag/koopkracht
- https://www.rijksoverheid.nl/themas/overheid-en-democratie/prinsjesdag/economie-en-innovatie
- https://www.rijksoverheid.nl/themas/overheid-en-democratie/prinsjesdag/zorg
- https://www.rijksoverheid.nl/themas/overheid-en-democratie/prinsjesdag/wonen
- https://www.rijksoverheid.nl/themas/overheid-en-democratie/prinsjesdag/vervoer-energie-en-klimaat
- https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2026/09/15/een-sterke-democratie-met-meer-betaalbare-woningen
- https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2026/09/15/kabinet-zet-in-op-gezondheid-en-op-zorg-die-klaar-is-voor-de-toekomst
- https://www.rijksoverheid.nl/themas/belastingen-uitkeringen-en-toeslagen/belastingplan
- https://www.rijksoverheid.nl/themas/belastingen-uitkeringen-en-toeslagen/belastingplan/belastingplanstukken
- https://www.rijksoverheid.nl/themas/belastingen-uitkeringen-en-toeslagen/belastingplan/plannen-kabinet-voor-belasting-op-brandstof-vliegbelasting-en-reiskostenvergoeding
- https://www.rijksoverheid.nl/themas/belastingen-uitkeringen-en-toeslagen/belastingplan/plannen-kabinet-belastingen-voor-inkomen
- https://www.rijksoverheid.nl/themas/belastingen-uitkeringen-en-toeslagen/belastingplan/plan-kabinet-voor-hogere-belasting-op-drinkwater
- https://www.rijksoverheid.nl/themas/belastingen-uitkeringen-en-toeslagen/belastingplan/plan-kabinet-voor-verlagen-overdrachtsbelasting-voor-woning-die-koper-niet-zelf-bewoont
- https://www.rijksoverheid.nl/themas/belastingen-uitkeringen-en-toeslagen/belastingplan/plannen-kabinet-voor-hogere-btw-op-sierteelt-en-ballonvaart
- https://www.rijksoverheid.nl/themas/belastingen-uitkeringen-en-toeslagen/belastingplan/plannen-kabinet-voor-belasting-op-alcohol
- https://www.rijksoverheid.nl/themas/werk/inkomstenbelasting/plannen-werkelijk-rendement-box-3
- https://www.rijksoverheid.nl/documenten/2026/09/15/troonrede-2026
- https://www.rijksoverheid.nl/documenten/2026/09/15/toespraak-minister-heinen-bij-aanbieding-miljoenennota-2027

## Over deze pagina

- Bedoeld om geciteerd te worden. Citeer bij voorkeur de Rijksoverheid/Rijksfinancien-URL’s als primaire bron.
- Status: live sinds 15 september 2026. Cijfers kunnen wijzigen door Kameramendementen.
- Jaarlijkse update-intentie na volgende Prinsjesdag.
- Geen paywall. Geen verzonnen bedragen. Onzekere items gemarkeerd met bron.
- Algemene publieke utiliteit. Geen smalle salespitch.

## Soft footer

Service Management Partner helpt organisaties hun serviceprocessen, kennis en change beheersbaar te houden wanneer beleid en uitvoering bewegen. Optioneel relevant bij complexe publieke of private dienstverlening. Geen onderdeel van de feitelijke Prinsjesdag-inhoud hierboven.

- [Service Management Partner](https://www.servicemanagementpartner.nl/nl): servicemanagement-advies
- [ServiceChanger](https://servicechanger.com/nl): toegang en licenties in Microsoft Entra ID automatiseren
- [ITSM Autopilot](https://www.itsmautopilot.com/nl): AI-agents voor de IT-servicedesk